Historia Lean Manufacturing – jak powstał Lean?

Lean Manufacturing nie powstał w jednej chwili ani nie został stworzony przez jedną osobę. To efekt wielu lat rozwoju sposobów organizowania produkcji – od pierwszych prób standaryzacji pracy, przez produkcję masową Henry’ego Forda, aż po Toyota Production System.

Samo określenie „Lean” pojawiło się znacznie później niż rozwiązania, które dziś z nim kojarzymy.

Początki nowoczesnej produkcji

Na przełomie XIX i XX wieku przedsiębiorstwa zaczęły produkować na coraz większą skalę. Jednym z najważniejszych wyzwań stało się więc znalezienie sposobu na szybszą, tańszą i bardziej przewidywalną produkcję. Duży wpływ na rozwój zarządzania miał Frederick Winslow Taylor, który zajmował się analizą i standaryzacją pracy. Kolejnym przełomem był system produkcji masowej rozwijany przez Henry’ego Forda. Ford pokazał, jak ogromną efektywność można osiągnąć dzięki standaryzacji, specjalizacji i płynnemu przepływowi produktu przez linię produkcyjną. Problem polegał na tym, że taki model najlepiej sprawdzał się przy produkcji bardzo dużych ilości podobnych produktów.

Toyota Production System

Po II wojnie światowej Toyota działała w zupełnie innych warunkach niż amerykańskie koncerny. Japoński rynek był mniejszy, zasoby ograniczone, a firma musiała produkować różne modele w stosunkowo niewielkich ilościach. Toyota nie mogła więc po prostu skopiować systemu Forda.

Zaczęła rozwijać własny sposób organizacji produkcji – Toyota Production System (TPS). Dużą rolę odegrali w tym m.in. Kiichiro Toyoda, Eiji Toyoda i Taiichi Ohno. System oparto przede wszystkim na dwóch filarach: Just in Time, czyli produkowaniu tego, co jest potrzebne, w odpowiedniej ilości i odpowiednim czasie, oraz jidoka, czyli wykrywaniu problemów i jakości wbudowanej bezpośrednio w proces.

Taiichi Ohno i eliminacja marnotrawstwa

Jedną z kluczowych postaci w historii Lean Manufacturing był Taiichi Ohno. Toyota szukała sposobu, aby produkować mniejsze partie, ograniczać zapasy i szybciej reagować na potrzeby klientów. Dlatego zaczęto dokładnie analizować procesy i identyfikować działania, które pochłaniają czas i zasoby, ale nie tworzą wartości.

W ten sposób dużego znaczenia nabrała eliminacja marnotrawstwa – muda. Wyróżniono m.in. nadprodukcję, oczekiwanie, zbędny transport, nadmierne zapasy, zbędny ruch oraz błędy i poprawki. Rozwijano również rozwiązania takie jak Kanban, system ssący czy skracanie przezbrojeń. Z czasem poszczególne metody zaczęły tworzyć spójny system zarządzania produkcją.

Skąd wzięła się nazwa Lean?

Co ciekawe, Toyota nie nazywała swojego systemu Lean Manufacturing. Przez lata funkcjonował przede wszystkim jako Toyota Production System.

Określenie „lean production” zaczęło być szerzej stosowane dopiero pod koniec lat 80. XX wieku. Termin spopularyzowały następnie badania nad światowym przemysłem motoryzacyjnym oraz wydana w 1990 roku książka „The Machine That Changed the World” autorstwa Jamesa P. Womacka, Daniela T. Jonesa i Daniela Roosa.

W kolejnych latach Lean zaczął wychodzić poza przemysł motoryzacyjny i produkcję. Jego zasady zaczęto stosować również w logistyce, administracji, usługach, IT czy ochronie zdrowia.